Bali Geleneksel Mimarisinde Kültür ve Din Temelli Sürdürülebilir Mimarlık Uygulamaları - Taş, Emre; Özcan, Uğur (Tuncay Aydemir, 2023)
Sürdürülebilir mimari, yapılı çevrenin çevre dostu ilkelere uygun olarak tasarımın-da enerji tasarrufu ve ekolojik bir yaklaşım benimsemektedir. Endonezya ve özel-likle Bali geleneksel mimarisi, toplumun geleneklerinden ve kültüründen gelen sürdürülebilir mimari uygulamaları barındırmaktadır. Bali mimarisi genellikle ik-lim ve doğal koşulların yanı sıra çevresel sosyal yaşamı da dikkate almaktadır. Bu anlayışta insan yaşamı (Bhuana Alit / Mikroevren) ve doğal çevresi (Bhuana Agung / Makroevren) arasında bir denge elde etmek esas amaç olmuştur. Bu çalış-mada geleneksel Bali mimarisinde sürdürülebilir mimarinin uygulamasını tanımla-mayı ve açıklamayı amaçlanmıştır. Geleneksel Bali mimarisi, doğal çevreyi ve günlük hayatın yer aldığı sosyal çevreyi (doğal mekân ve sosyal mekân) uyum içe-risinde bir arada tutmayı esas alır. Bali Mimarisi; Hinduizm’inin manevi değerleri, sosyokültürel faktörler ve diğer dini inançlardan etkilenmiştir. Coğrafi konum ve iklimin getirdiği doğal koşullar bir tarım toplumu oluşturmuş, bu yaşantının etkileri ise mimariye sirayet etmiştir. Geleneksel Bali mimarisi, Tri Angga (Üç Basamak), Tri Mandala (Üç Mandala), ve Sanga Mandala (Dokuz Mandala) olmak üzere üç ana kavramı etrafında şekillenmiştir. Üç Basamak, Üç Mandala, ve Dokuz Mandala kavramı doğa ve insanların uyumunu vurgulamaktadır. Geleneksel Bali mimarisi, sürdürülebilir mimarinin doğru uygulamalarına bir örnek teşkil etmektedir. Gele-neksel Bali mimarisi çevresel sürdürülebilirliğe katkıda bulunmaktadır. Bunlar; ya-pı çevresinde kalan peyzaj alanlarının desteklenmesi, doğal havalandırma sistemleri, doğal ve sürdürülebilir yapı malzemeleri, insan ve doğa arasındaki uyum, doğal aydınlatmadan verimli bir biçimde yararlanma olarak sıralanabilir. Bali geleneksel mimarisi temelden yapının çatısına kadar ekonomik, sürdürülebilir ve uygulaması kolay malzeme seçimini esas almaktadır. Bu çalışmanın odak noktası Bali gelenek-sel mimarisi, Bali halkının manevi değerlerinin mimariye etkisi ve sosyal sürdürü-lebilir mimarinin bir uygulama biçimi olan imecenin Bali’deki karşılığı Gotong Royong sistemi olmuştur.

Sustainable architecture embraces an energy-saving and ecological approach in the design of the built environment in accordance with environmentally responsible principles Indonesian and especially Balinese traditional architecture embodies sus-tainable architectural practices that are rooted in the traditions and culture of the community. Balinese architecture generally takes into account climate and natural environment as well as environmental social life. In this understanding, achieving a balance between human life (Bhuana Agung/Microcosmos) and the natural envi-ronment (Bhuana Agung/Macrocosmos) has been the main goal. This study aims to define and explain the application of sustainable architecture in traditional Balinese architecture. Traditional Balinese architecture is based on keeping the natural envi-ronment and the social environment where daily life takes place (natural space and social space) together in harmony. Balinese architecture is influenced by the spiri-tual values of Hinduism, sociocultural factors and other religious beliefs. The natu-ral conditions brought about by geographical location and climate have created an agricultural society, and the effects of this life have spread to the architecture. Tra-ditional Balinese architecture is shaped around three main concepts: Tri Angga (Three Steps), Tri Mandala (Three Mandala), and Sanga Mandala (Nine Mandala). The concept of Three Steps, Three Mandala, and Nine Mandala emphasises the harmony of nature and people. Traditional Balinese architecture is an example of the correct examples of sustainable architecture. Traditional Balinese architecture contributes to environmental sustainability. These can be listed as; supporting the landscape areas around the building, natural ventilation systems, natural and sustai-nable building materials, harmony between human and nature, efficient utilisation of natural lighting. Balinese traditional architecture is based on the selection of economical, sustainable and easy-to-apply materials from the foundation to the roof of the building. The focal point of this study is the traditional architecture of Bali, the effect of the spiritual values of the Balinese people on the architecture and the Gotong Royong system, which is the Balinese equivalent of "imece", a form of so-cial sustainable architecture.
Sustainable Architecture Applications Based on Culture and Religion in Balı Traditional Architecture
Keywords: Geleneksel Bali Mimarisi; Sürdürülebilirlik; İnanç ve Mimari İlişkisi; Traditional Balinese Architecture; Sustainability; Relationship of Faith and Architecture