"منهجُ محمد حسين فضل الله في تفسيرهِ "من وحيِ القُرآن

Abstract

تفسير "من وحي القرآنِ" من التفاسيرِ التي كان لها وزنُها في هذا العلم، وهو امتداد لجهودِ العلماءِ في محاولةِ فهمِ القرآن الكريم، وقد ألَّفه محمَّد حسين فضل ا هَّل الشيعيُّ ل الاثنا عشريُّ، ما يورثُ فضو اً عند المطَّلعِ على كتبِ التفسيرِ عن كيفيَّةِ عمل المؤلِّف في ل التفسير، وما هو الخطُّ العامُّ الذي سارَ عليه، والتفاسيرُ بشكلٍ عامٍّ كلٌّ منها له منهجٌ خاصٌّ يسيرُ عليه، وكتب التفسير المتقدِّمة لكلٍّ منها علم يطغى عليها، أمَّا مع المتأخِّرينَ فنحنُ اليوم مع قواعدَ ضخمةٍ للبياناتِ تتيحُ لأيِّ كاتبٍ الاطِّ لعَ على ما شاء، وعليه كانت جهودُ ا المفسِّرينَ في حاضرنا تنحصرُ في جزءٍ منها في الجمعِ والمُقارَنةِ، فكان لا بُدَّ من أن ينظرَ الباحثونَ في النهجِ الذي يتناولُهُ متأخِّروا المؤلِّفين في التفسير، وقد حاولَ البحث تحويل المعلوماتِ التطبيقيَّةِ التي يسيرُ عليها المؤلِّفُ إلى معلوماتٍ نظريَّةٍ تعكسُ اتِّجاهَ المؤلِّفِ في تناوُلِ القضايا، وركَّز على البابِ العَقَدِيِّ الذي لا بُدَّ أن يثيرَ فضولَنا إذا ما عرفْنا أنَّ المؤلِّفَ شيعيُّ الاعتقادِ.

Min Vahyil Kur’an tefsiri, bu ilimde önemli bir yere sahip olup, Kur’an-ı Kerim’i anlama yolundaki âlimlerin çabalarının bir devamıdır. Bu tefsir, İmamiye Şiîsi olan Muhammed Hüseyin Fadlullah tarafından kaleme alınmıştır. Bu durum, tefsir araştırmacısında, müellifin Kur’an’ı nasıl yorumladığı ve hangi yöntemi benimsediği konusunda merak uyandırmaktadır. Genel olarak her tefsir, müellifinin izlediği özel bir metoda sahiptir. Klasik tefsirlerde bu durum belirgindir; ancak günümüzde geniş veri kaynakları sayesinde yazarlar farklı bilgilere kolayca ulaşabilmektedir. Bu nedenle çağdaş müfessirlerin çabalarının bir kısmı derleme ve karşılaştırma üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bu çalışmada, müellifin uygulamalı olarak takip ettiği yöntemi teorik bir çerçevede değerlendirmek amaçlanmış ve özellikle müellifin Şiî inancına mensup olması sebebiyle tefsirdeki akaid konularına yaklaşımı üzerinde durulmuştur.

Min Wahy Al-Qur’an is an exegetical work that holds a significant place in this field and represents a continuation of scholars’ efforts to understand the Qur’an. It was authored by Muhammad Hussein Fadlallah, a Twelver Shiite scholar. This naturally raises curiosity among readers of Qur’anic exegesis about how the author interprets the Qur’an and what general methodology he follows. In general, each exegetical work follows a specific method, and in classical works, this influence of the author’s expertise is quite evident. However, in the modern era, with large databases available, writers can easily access a wide range of sources, and thus contemporary exegetical efforts often focus on compilation and comparison. This study aims to analyze the theoretical approach derived from the practical methods used by the author and focuses particularly on the doctrinal dimension, which is of special interest considering the author’s Shiite background.