Prosopografik Bir İnceleme: İstanbullu Öğretmen Şairler

Abstract

Prosopografi yaklaşımını esas alan bu makale dijital veri tabanlarının biyografi çalışmalarındaki işlevini tartışmayı hedeflemektedir. Bu amaçla Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (TEİS) veri tabanı kullanılmış; birden fazla kişinin ortak özellikler etrafında incelenmesini esas alan ve kolektif biyografi anlamına gelen prosopografi yaklaşımının ilkelerine uygun biçimde bir veri havuzu oluşturulmuştur. Çalışmaya konu olan isimler belirlenirken 1900-1923 yıllarında İstanbul’da doğmuş olmaları, şair olmaları ve öğretmenlik mesleğini icra etmiş olmaları dikkate alınmıştır. TEİS’te bu özellikleri taşıyan 36 isim tespit edilmiştir. Makalede öncelikle biyografi çalışmaları bağlamında biyografi sözlükleri, dijital veri tabanları ve prosopografi yaklaşımı ilişkilendirilmektedir. Ardından öğretmen şairlerin hangi okullarda ve hangi alanlarda eğitim gördükleri, hangi okullarda ve şehirlerde öğretmenlik yaptıkları incelenmektedir. Buna ek olarak öğretmenlik mesleği dışında dikkati çeken görevleri, çeşitli kurum ve kuruluş üyeliklerine de yer verilmektedir. İstanbullu öğretmen şairlerin sanat anlayışları ve sürdürdükleri meslekler içinde öğretmenliğin konumu değerlendirilirken sanat anlayışlarında şiirin ve diğer edebî türlerin yeri ele alınmaktadır. Son olarak eğitim anlayışları açısından İstanbullu öğretmen şairlerin eserleri üzerinde durulmaktadır. Sonuç olarak bu makale, prosopografik yaklaşımda dijital veri tabanlarının işlevselliğini ortaya koymakta ve bununla birlikte öğretmenlik mesleğinin Türk edebiyatı araştırmalarında önemli bir inceleme ölçütü olma potansiyelini de öne çıkarmaktadır.

This article, based on the approach of prosopography, aims to discuss the functionality of digital databases in biography studies. To this end, the Turkish Literature Names Dictionary (TEİS) database has been utilized, creating a data pool in accordance with the principles of the prosopographic approach, which examines multiple individuals around common characteristics and signifies collective biography. The names selected for this study were chosen based on the criteria of being born in Istanbul between 1900 and 1923, being poets, and having practiced the teaching profession. A total of 36 individuals with these characteristics were identified in TEİS. The article first correlates biographical dictionaries, digital databases, and the prosopographic approach within the context of biography studies. Subsequently, it examines the schools and fields in which the teacher-poets received their education, as well as the institutions and cities where they taught. Additionally, notable roles outside of teaching, including memberships in various organizations and institutions, are addressed. While evaluating the artistic understanding of teacher-poets born in Istanbul, the role of teaching within their professions is discussed, alongside the place of poetry and other literary forms in their artistic perspectives. Finally, the article focuses on the works of teacher-poets born in Istanbul in terms of their educational philosophies. In conclusion, this article reveals the functionality of digital databases within the prosopographic approach while highlighting the potential of the teaching profession as an important criterion for examination in Turkish literature studies.