Meryem Çakır Kantarcıoğlu, Erken Cumhuriyet’te Devlet ve Köy İlişkisi Dirlik, Düzen, Asayiş, İstanbul: İletişim Yayınları, 2025, 9789750538834, 380 s.

Abstract

Meryem Çakır Kantarcıoğlu’nun 2022 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yönetim Bilimleri kürsüsünde tamamladığı “Cumhuriyetin Kuruluş Döneminde Köy Kanunu ve Devlet-Köy İlişkisi” başlıklı doktora çalışmasına dayanarak hazırladığı eseri köylü imparatorluklarında devlet-köylü ilişkilerinin hangi dinamikler üzerinden şekillendiğini, ulus-devlet anlayışının bu ilişkilerde yarattığı dönüşümü, gelenek ile modernleşme arasındaki çatışmanın taşradaki yansımalarını ve Cumhuriyet’in kuruluş sürecinde köy ile merkez arasındaki ilişkileri incelemektedir. Kitap güvenlik politikaları, çağdaşlaşma hedefleri, tarımsal artığın paylaşımı ve uluslaşma sürecinin kırsal toplum üzerindeki etkilerine ilişkin sorulara cevap aramaktadır. Eser, 442 sayılı Köy Kanunu’nun ulus inşasını gerçekleştirmek, ülkenin bütünleşmesini sağlamak, coğrafi düzeni oluşturmak ve ekonomik birliği temin etmek amacıyla çıkarıldığını ileri sürmektedir. Yazar, tezini temellendirebilmek için dönemin siyasi ve toplumsal dinamiklerinin birlikte ele alınması, devlet-köylü ilişkilerinin ise yalnızca devlet merkezli değil, köylülerin perspektifinden de incelenmesi gerektiğini savunmaktadır. Köylülerin düzenli belge üretme imkânına sahip olmamasını önemli bir kaynak sorunu olarak gören yazar, bu eksikliği arşivlerde yer alan köylü dilekçelerinden yararlanarak gidermeyi amaçladığını ifade etmektedir.