Makedonya Geleneksel Konut Mimarisi

Abstract

Balkanlar; özellikle de Makedonya tarihi ve kültürel büyük mirasa sahip bir coğ-rafyada yer almaktadır. Romalılardan Bizans’ a, Osmanlı’ ya kadar bölgede bir-çok devlete ev sahipliği yapması bu coğrafya; yemek kültüründen kıyafete, mi-mariden birçok alana zengin bir kültürün oluşmasına ortam oluşturmuştur. Bunun yanında Balkan ülkelerinde farklı medeniyetlerin yanı sıra iklimsel ve topografik veriler ve birçok yerel malzemeyle beraber ülkelere göre mimari tarzlar oluşmuş-tur. Böylece bunlarla birlikte geçmişten bu yana bölgede varlığını sürdüren birçok devletin mimari tarzının harmanlanmasıyla önemli bir mimari zenginliğe sahip olmuştur. Balkanlar farklı birçok din ve devletin etkisinde kalmasına rağmen özel-likle Osmanlı etkisini bünyesinde fazlasıyla barındırmaktadır. Osmanlı döne-minde dini yapılardan kültürel yapılara birçok eser bölgeye kazandırılmıştır. Öyle ki günümüzde turistik amaçlı gezilirken bölgede hala ayakta kalan birçok Osmanlı yapısı turistlerin ilgisini çekmektedir. Balkanlarda Makedonya özelinde de durum farksız. Çünkü Osmanlı’nın çarşısından camilerine, yerel mimarisine kadar yaşam tarzıyla beraber birçok yapısı hala Makedonya’da da sapasağlam ayaktadır. Bir-çok köyde dinin etkisindeki Osmanlı’nın izlerini görmek mümkün. Yıllar içeri-sinde Makedonya mimarisi konut ihtiyacını dini ve kültürel değerleri yanı sıra hem yerel malzemeleri kullanarak hem de günlük ihtiyaçları göz önünde bulun-durarak kendine has mimari üslubuna ulaşmıştır ve hala bünyesindeki birçok böl-gede bu mimari mirası koruyup sürdürmektedir. Bu yazıda birçok tarzda inşa edilen yerel ev tiplerinden; bondruk, kule ve çardak tipleri karşılaştırmalı olarak incelenecektir. Her ne kadar iç mekân kurgusu ve detaylarında farklılık gösterse de tüm konut tipleri kullanıcı ihtiyaçlarına göre şekillenmektedir. Genel olarak yerel mimaride, yerel malzemelerin tercih edildiği, topoğrafyayla barışık, iklimsel veriler ve manzaraya göre konum şekillenen insan fıtratına uygun bir yaşam şekli önemsenmektedir. Bu değerler esas alınarak yüzyıllardır farklı medeniyetlerin et-kisiyle tüm Balkanlarda olduğu gibi Makedonya yerel mimarisi de kendi üslu-buyla şekillenmiştir. Modern mimarinin etkisiyle yerel yapım teknikleri terk edil-meye başladıysa da ayakta olup öz yerel mimariyi temsil eden birçok yapı hala ayaktadır. Yerel mimarinin kaybolmaması ve yüzyıllardır geldiği gibi devam et-tirilmesi önem teşkil etmektedir.The Balkans, especially Macedonia, are located in a geography with a great his-torical and cultural heritage. This geography, which hosts many states in the re-gion from the Romans to the Byzantines to the Ottomans, has created the envi-ronment for the formation of a rich culture in many areas from food culture to clothing, architecture. Besides, in addition to different civilizations, climatic and topographical data, different architectural styles have been formed in different co-untries of the Balkans with different local materials. Thus, together with these, it has had an important architectural richness by blending the architectural style of many states that have existed in the region since the past. Although the Balkans are under the influence of many different religions and states, they especially em-body the Ottoman influence very much. During the Ottoman period, many arti-facts from religious buildings to cultural structures were brought to the region. So much so that many Ottoman structures that are still standing in the region while still being visited for tourist purposes attract the attention of tourists. The situation in the Balkans is no different in the case of Macedonia. Because many structures of the Ottoman Empire, from its bazaars to its mosques to its local architecture, along with its lifestyle, are still intact in Macedonia. It is possible to see traces of the Ottoman Empire under the influence of religion in many villages. Over the years, Macedonian architecture has reached its own architectural style by taking into account the housing needs, religious and cultural values, as well as using local materials and daily needs, and it still preserves and maintains this architectural heritage in many regions within its structure. From the types of local houses built in many styles in this article; bondruk tower and gazebo types will be examined comparatively. Although the interior space differs in its design and details, all housing types are shaped according to user needs. In general, a way of life suitable for human nature, in which local materials are preferred, peaceful with the topog-raphy, and the location is shaped according to climatic data and landscape, is gi-ven importance in local architecture. Based on these values, the local architecture of Macedonia, as in all the Balkans, has been shaped by its own style under the influence of different civilizations for centuries. Although local construction tech-niques have started to be abandoned due to the influence of modern architecture, many structures that are still standing and represent the native local architecture are still standing. It is important that the local architecture is not lost and that it is maintained as it has been for centuries.