Özel Gereksinimli ve Tipik Gelişim Gösteren Çocukların Ebeveynlerinin Eğitimden Beklentileri ve Bu Beklentilerin Karşılanması: Okul Öncesi Eğitimi Örneği

Abstract

Okul öncesi eğitim kurumların çocukların yaşamın erken döneminde aileden sonra adım attığı ilk kurumlar olması nedeniyle ebeveynler, okul öncesi eğitimden beklentiler geliştirmekte ve bu beklentilerin karşılamasını beklemektedirler. Araştırmanın amacı, okul öncesinde özel gereksinimli ve tipik gelişim gösteren çocuğu olan ebeveynlerin eğitimden beklentileri ile bu beklentilerin karşılanma düzeylerinin incelenmesidir. Karma araştırma yöntemlerinden yakınsak paralel desen ile yürütülen araştırmanın çalışma grubunu bağımsız ana okulları, özel eğitim ana okulları, özel eğitim uygulama okulu ana sınıfları ve kaynaştırma sınıflarında öğrenim gören çocukların ebeveynleri oluşturmaktadır. Çalışmanın nicel çalışma grubunu 351 ebeveyn oluştururken, nitel veriler 10 ebeveyn aracılığı ile toplanmıştır. Nicel veriler Ailelerin Okul Öncesi Eğitim Kurumundan Beklentileri ve Beklentilerinin Karşılanma Düzeyleri Ölçeği ile nitel veriler ise yarı-yapılandırılmış görüşmeler yolu ile elde edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin eğitimden beklentileri ile beklentilerinin karşılanma düzeyleri çocukların gelişim özellikleri, yaşları, cinsiyetleri, gittikleri okul türü gibi değişkenler açısından tipik gelişim gösteren çocuğu olan ebeveynlere göre farklılıklar göstermektedir. Araştırma sonuçlarından yola çıkarak, okul-aile iş birliğinin arttırılması, öğretmen yeterliğine yönelik eğitimlerin düzenlenmesi, okulların kapsayıcılığını arttıracak düzenlemelerin yapılması ve okul öncesi yaş grubunda özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlerin beklentilerine yönelik daha kapsamlı çalışmaların yürütülmesi önerilmektedir.

Given that preschool education institutions are the first formal settings children encounter after the family in early childhood, parents develop expectations of these institutions and anticipate that such expectations will be fulfilled. This study aims to examine the expectations of parents with children who have special needs and those with typically developing children regarding preschool education, as well as the extent to which these expectations are met. A convergent parallel mixed methods design was employed. The study group consisted of parents whose children attended independent kindergartens, special education kindergartens, special education practice school preschool classes, and inclusive classrooms. The quantitative sample comprised 351 parents, while qualitative data were collected from 10 parents. Quantitative data were gathered using the “Parental Expectations and Expectation Fulfillment Levels in Preschool Education Institutions Scale,” and qualitative data were obtained through semi-structured interviews. The findings revealed significant differences between the expectations and fulfillment levels of parents of children with special needs and those of typically developing children, depending on factors such as the child's developmental characteristics, age, gender, and type of school attended. Based on the results, it is recommended to strengthen school-family collaboration, organize training programs to enhance teacher competencies, implement policies promoting school inclusivity, and conduct further research addressing the expectations of parents of children with special needs.