مفهوم التفاؤل في القرآن الكريم: دراسة موضوعية

Abstract

İnsanlara sevinecekleri iyi bir şeyi haber vermek anlamına gelen tebşîr ve onunla ilgili olan tefâul/uğur ve tetayyur/uğursuzluk kavramları Kur'ân-ı Kerim'de ele alınan önemli konulardan biridir. İnsanların günlük hayatına etki eden bu kavramların anlamını kavramak, Kur'ân-ı Kerim'deki karşılığını bilmek, geçmiş ümmetlerin hayatlarından verilen örnekleri ve bunlardan ibret almak önemlidir. Konu, tefâul ve tetayyur kavramlarının insanların günlük hayatlarıyla bağlantılı olması ve Müslümanların toplum hayatındaki davranışlarını belirlemeleri bakımından önem taşımaktadır. Bu çalışmada, tefâul kavramıyla birlikte zıt anlamları olan teşâum ve tetayyur kavramlarının Kur'ân-ı Kerim'deki kullanımlarını, Kur'ân kıssalarındaki anlatımlarını ve Müslümanların bu örneklerden faydalanma imkânlarını ortaya çıkarmak hedeflenmiştir. Araştırmada betimleyici, analitik ve karşılaştırmalı yöntemler kullanılmıştır. Tefâul ve tetayyur konularını tanımlarken ilgili kelimelerin zıt anlamlarından faydalanılmış, bu kavramların geçtiği Kur'ân kıssaları tespit edilip, temel kaynaklardan istifadeyle, müfessirlerin bu konu hakkında söyledikleri karşılaştırılmıştır. Bu araştırma şu üç başlık altında toplanmıştır: İlk olarak Kur'ân-ı Kerim'de geçen tefâul ve tetayyur kavramlarının lügat ve ıstılah anlamları, bunların zıt anlamlılarıyla birlikte verilmiştir. İkinci bölümde; Kur'ân'da tefâul ifade eden ayetler tespit edilmiş ve konularına göre bölümlere ayrılmıştır. Üçüncü bölümde ise; Kur'ân'da tetayyur ifade eden ayetler tespit edilip konularına göre sıralanmıştır. Araştırmada Kur'ân-ı Kerim'de uğur ve uğursuzluk ifade eden kelimelerin anlamları verilerek, Kur'ân kıssalarından örneklerle, bunların genel ve özel şekilleri ortaya konmuştur. Ayrıca Kur'ân-ı Kerim'de sözü edilen bu uğur ve uğursuzluk sebepleri ve bunlarla baş etme yöntemleri çıkarılmaya çalışılmıştır. Buna göre günümüzde Müslümanların konuyla ilgili kavramları bilmesinin günlük hayatını vi düzenlemede etkili olduğu tespit edilmiş olup, bu konuyla ilgili gündem oluşturmanın gerekliliğine işaret edilmiştir.The concepts of tebşîr (giving good news) and its related terms tefâul (good omen) and tetayyur (bad omen) are significant topics addressed in the Qur'an. Understanding these concepts, their meanings in the Qur'an, and examples from the lives of past communities is important as they directly affect people's daily lives and influence the behavior of Muslims in society. This study aims to explore the uses of the concepts of tebşîr and its antonyms teşâum and tetayyur in the Qur'an, their narratives in Qur'anic stories, and how Muslims can benefit from these examples. Descriptive, analytical, and comparative methods were used in the research. While defining the concepts of tebşîr and tetayyur, their antonyms were also utilized, and the Qur'anic stories where these concepts appear were identified and compared with the interpretations of scholars. This research is divided into three main sections: Firstly, the lexical and terminological meanings of the concepts of tebşîr and tetayyur in the Qur'an, along with their antonyms. Secondly, the identification and interpretation of the verses in the Qur'an that express tebşîr. Thirdly, the identification and interpretation of the verses in the Qur'an that express tetayyur. The meanings of the words expressing good and bad omens in the Qur'an were provided, and their general and specific forms were illustrated with examples from Qur'anic stories. Additionally, the causes of these omens mentioned in the Qur'an and the methods to deal with them were examined. It was determined that understanding these concepts is effective in organizing the daily lives of Muslims today, and the necessity of creating an agenda on this topic was emphasized.