Trablusgarp Harbi’nde Gönüllü Osmanlı Subayları: Bölgeye Sızma Süreçleri, Rütbe ve Pozisyonlarına İlişkin Prosopografik Bir Değerlendirme

Abstract

Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika’daki vilayetlerinden sonuncusu 3 Ekim 1911 tarihinde İtalyanların ani baskınıyla sakinlerinin hiç beklemediği anda vurulmuştu. Oysa bu baskından birkaç gün önce İtalyanların İstanbul’a ulaştırdıkları nota, Babıâli tarafından işgale zemin hazırlayacak bir girişim olarak dahi değerlendirilmemişti. Osmanlı Devleti’nin kendisine savaş ilan eden İtalyanlara karşı yapacağı tek hamle, gönüllü subaylarını bölgeye göndermek ve mühimmat bakımından gizlice desteklemek oldu. Bu makale Trablusgarp Harbi’nin başladığı dönemde gönüllülerin bölgeye sızma yöntemlerini, intikal yollarını ve kurdukları bağlantıları ele almaktadır. Aynı zamanda gönüllü subayların harcırahlarına dair tutulan defterler ile Aynelmansur, Derne ve Tobruk karargahlarında görevlendirilmiş 44 Osmanlı subayının kaleme aldığı tercüme-i hâl varakalarından yola çıkarak bölgedeki personelin eğitim durumu ve lisân bilgisi gibi özlük bilgilerini, cephedeki pozisyon ve rütbelerini prosopografik yöntemle incelemeyi amaçlamaktadır. Söz konusu kaynakların sunduğu verilerle savunmada yer alan subayların tespit edilip genel çerçevede savunma profilinin nasıl oluşturulduğuna ışık tutulmaya çalışılmıştır.

The last of the Ottoman Empire’s provinces in North Africa was hit by a sudden Italian raid on 3 October 1911 when its inhabitants least expected it. However, the note delivered by the Italians to Istanbul a few days before this raid was not even considered by the Porte as an attempt to prepare the ground for the invasion. The only move the Ottoman Empire could make against the Italians, who had declared war against it, was to send volunteer officers to the region and secretly support them in terms of ammunition. This article deals with the infiltration methods of the volunteers, their routes of transport and the connections they established during the beginning of the Tripolitan War. It also aims to analyse the personal information of the personnel in the region, such as their education and language skills, as well as their positions and ranks at the front with a prosopographical method, based on the books (harcırah defterleri) kept on the allowances of vo-lunteer officers and the autobiography (tercüme-i hâl) of 44 Ottoman officers assigned to Aynel-mansur, Derne and Tobruk headquarters. With the data provided by these sources, it was tried to identify the officers who took part in the defence and to shed light on how the defence profile was formed in general.