Shigeru Ban ve “Geçici Barınak” Kavramı

Abstract

Doğal afetler, insan yaşamında olumsuz etkilere sebep olmaktadır. Ne zaman meydana geleceği öngörülemeyen doğal afetlerin olası sonuçlarına karşı, her zaman tedbirli olmak gerekmektedir. Afet anında, öncesinde ve sonrasında pek çok sorun ile karşılaşılsa da bunlardan en önemlisi 'barınacak yer' sorunudur. Çünkü deprem, sel, kasırga gibi yıkıcı sonuçlar doğuran doğal afetler, insanların en temel ihtiyaçlarından birisi olan barınma ihtiyacının karşılanamamasına sebep olabilmektedir. Genellikle, yardım kuruluşları tarafından dağıtılan, çadır tipi barınaklar, tüm ihtiyaçlara cevap verebilecek ve uzun süreli kullanımlarda konfor sağlayabilecek nitelikte değildir. Bu sebeple, mevcut koşullara uyum sağlayabilecek şekilde tasarlanmış olan 'geçici barınaklar' ön plana çıkmaktadır. Bu barınakların, acil durumlarda hızlıca inşa edilebilir özellikte olması gerekmektedir. Dolayısıyla, yapımında basit çözümler ve ekonomik yöntemlerle, kolay ulaşılabilir malzemelerden faydalanılması önem teşkil eder. Geri dönüştürülebilir ve sürdürülebilir tasarımları ile adından sıkça söz ettiren ünlü mimar Shigeru Ban, afet sonrası ihtiyaçlar sonucunda tasarladığı barınak sistemleriyle, afet bölgelerinde yaşanılan barınak sorununa da çözüm üretmiştir. Tasarımlarını oluştururken afetlerin meydana geldiği bölgede bulunabilecek malzemeleri, bölgenin iklimini ve bölge halkının kültürünü göz önünde bulunduran mimar, barınakların inşa sürecinde yerel halkın katıldığı, katılımcı üretim biçimine önem vermiştir. Bu sayede barınakların tasarımında olduğu kadar, inşa aşamasında da sürdürülebilirliğin sağlanması mümkün olmaktadır. İnşa faaliyetlerine katılan yerel halk, geçici barınak konusunda bilinç, yapım yöntemleri konusunda bilgi ve beceri kazanmaktadır. Bu çalışma kapsamında, Ban'ın farklı afet bölgeleri için tasarladığı, farklı barınak tipleri incelenmiş, bu inceleme sonucunda, söz konusu örneklerin ortak noktaları belirlenmiştir. Seçilen geçici barınak tasarımlarının yapım yöntemleri benzer olmakla birlikte, yerel özelliklere bağlı olarak farklılıklar da göstermektedir. Çalışmada ele alınan örneklerin, afet sonrası istenmeyen bir durum oluşması halinde, yaşanabilecek barınma problemlerine geçici çözümler olabileceği düşünülmektedir. Bu barınakların üretim yöntemlerinin basit eğitim faaliyetleri ile öğretilmesi ve üretime yerel katılım bilincinin sağlanması, afet sonrasında elde olabilecek en etkili toplumsal avantajlardan biri olacaktır.

Natural disasters cause adverse impact on human life. It is always necessary to be cautious about the possible consequences of natural disasters that cannot be predicted as to when they will occur. Even though many problems are encountered during, before and after the disaster, the most important of these problems is ‘sheltering’. Because natural disasters such as earthquakes, floods, and hurricanes, that have destructive outcomes, can result in the failure to provide shelter which is one of the most fundamental needs of human beings. Tent type shelters, that are usually distributed by charities, are not capable of meeting all needs and providing comfort for long-term use. Therefore, ‘temporary shelters’ that are designed to adapt to existing conditions rise to prominence. It is necessary for these shelters to be rapidly buildable in emergencies. Hence, it is important to benefit from easily accessible materials with simple solutions and economic methods in its construction. Famous architect Shigeru Ban, who has made a name for himself with his recyclable and sustainable designs, has also generated a solution for sheltering problems in disaster areas, with a sheltering system he designed as a result of postdisaster needs. He considered the materials that can be found in the region where the disaster occurred, climate of the region, and the culture of the local people while creating his design. He emphasized the participatory production style that the local people participate in the construction process of the shelters. Thus, it is possible to provide sustainability in the construction process as well as in the design of the shelters. Local community, that participate in the construction, gain awareness on temporary sheltering, and knowledge and skills on construction methods. Within the scope of this study, different type of shelters for different disaster areas designed by Ban were analyzed, and as a result of this analysis common points of these examples were established. While the construction methods of the chosen temporary shelter designs are similar, they also differ depending on local characteristics. It is thought that the examples discussed in the study can be temporary solutions to the sheltering problems that may be experienced in the event of an undesirable situation after a disaster. Teaching the production methods of these shelters with simple educational activities and providing awareness of local participation in the production will be one of the most effective social advantages that can be obtained after the disaster.